Nhân đọc “trước hết, tôi là một thầy lang”

(nhắc lại bài thuốc bó gẫy xương)
Trước hết, tôi là một thầy lang, đó là nội dung bài phỏng vấn của phóng viên Bích Thủy, báo Sức khỏe và Đời sống ngày 29 tháng 9 năm 1999, về giáo sư tiến sĩ Đỗ Tất Lợi. Nguyên cớ khiến giáo sư – tiến sĩ Đỗ Tất Lợi đến và gắn bó chuyên ngành dược liệu là: “Bắt đầu từ một tai nạn. Khi đó tôi còn nhỏ lắm, đâu chừng 4 tuổi đến 5 tuổi gì đó, tôi bị ngã gẫy một bên cánh tay. Mẹ tôi đã cõng tôi đến một bà lang ở làng, bà lang ấy đã bó tay cho tôi bằng một nắm lá cây. Mười ngày sau tay tôi, khỏi xương liền lại. Ấn tượng để lại trong tôi là sự ngỡ ngàng trước tác dụng kỳ diệu của cây cỏ quanh mình. Tôi tâm đắc với ý tưởng tốt đẹp ấy, bởi tôi cũng bị một tai nạn giao thông gẫy xương mác một cẳng chân. Ngày đó bệnh viện Gia Lâm – Hà Nội biết tôi là bác sĩ tây y nên tôi được bó bột rất là cẩn thận, hẹn một tháng sau đến để kiểm tra lại. Nhưng chỉ trụ được 3 ngày là tôi hết chịu nổi, xin cơ quan cho chuyển đến viện đông y trung ương Hà Nội, ở đây được khoa ngoại bó thuốc nam và 12 ngày sau tôi ra viện an toàn. Là một “Tiến sĩ thuốc nam” qua bài phỏng vấn, dường như có điều trăn trở, giáo sư – tiến sĩ Đỗ Tất Lợi nêu rõ: “Phải nói là vị thế của thuốc Nam ngày càng được nâng cao. Tuy vậy tiềm ẩn trong dân là rất lớn và rất quý. Nhưng tôi cũng thấy buồn là vì nhiều cán bộ khoa học của ta còn chưa tin vào tác dụng chữa bệnh của thuốc nam nên việc nghiên cứu còn hạn chế…”. Tôi hoàn toàn nhất trí với giáo sư – tiến sĩ Đỗ Tất Lợi là người chịu hơn Viện đông y, nhân dịp này có phép tôi nhắc lại bài thuốc bó gẫy xương của viện nổi tiếng lúc bây giờ, tên gọi cao Thống Nhất dược sĩ Đỗ Nhượng – Viện đông y: bột cúc tần khô 800 gam, bột ngải cứu khô 400 gam, bột quế chi 160 gam, bột đại hồi 80 gam, sáp ong 150 gam, dầu ve thầu dầu 2 nghìn gam. Cách chế biến: sáp ong thái mỏng, đun dầu ve thật sôi, cho sáp ong vào dần dần đánh tan để nguội bớt. Trộn bột ngải cứu, quế chi, đại hồi, cúc tần cho đều, rồi cho vào dầu ve, sáp ong. Quấy thật kỹ, để nguội, đổ vào chai sạch. Thuốc có thể bảo quản lâu năm. Khi dùng, phết thuốc trên giấy bóng kính, ni lông… để dán vào vùng xương gẫy. (Chủ tịch Hội y học cổ truyền tỉnh Vĩnh Long).
Chỉ sử dụng vitamin trong những trường hợp như rối loạn tiêu hóa, dinh dưỡng kém các bệnh thiếu vitamin B1, A, còi xương, Scorbut. Còn ở những trẻ em khỏe mạnh ăn uống đủ chất thì không cần sử dụng thêm vitamin. Đừng đưa thuốc vào nói chung thuốc đưa vào cơ thể theo đường nào cũng vào máu. Đối với trẻ em đường uống vẫn an toàn hơn đường tiêm. Trẻ nhỏ uống dưới dạng siro, trẻ lớn uống dưới dạng viên. Tóm lại: Chỉ dùng thuốc khi thật cần thiết, tránh lạm dụng thuốc. Thuốc nào cũng có tác dụng phụ, không có thuốc nào là vô hại. Không phải thuốc đắt tiền là thuốc tốt nhất, một số thuốc đã quy định chỉ dùng cho người lớn thì không được dùng cho trẻ em. Sử dụng thuốc có chọn lọc, ít độc tính và liều lượng theo đúng lứa tuổi và cân nặng của trẻ em.
Giáo sư – tiến sĩ Nguyễn Văn Nhân: khi được giới thiệu về dụng cụ Cernc, một số nước bạn như Pháp, Đức đã rất hoan nghênh. Giá thành một bộ khung kéo dài xương chi nguyên mẫu sản xuất tại Pháp khá cao từ 1500 đô la Mỹ đến 200 đô la Mỹ một bộ. Nếu thuê thợ làm theo nguyên mẫu của Ilizagop cũng tới hơn 1 triệu đồng một bộ. Còn làm theo mẫu của chúng tôi, giá vừa phải là 300 nghìn đồng một bộ, làm bằng inox không gỉ sét và dùng được lâu dài. Ngoài tác dụng kéo dài xương chị, dụng cụ Cernc còn có thể dùng cho các bệnh nhân bị gãy xương, lám khớp giả, chỉnh bản chân bị lệch, vẹo.
Phóng viên: Từ khi áp dụng phương pháp này, giáo sư đã gặp trường hợp nào có biến chứng nguy hiểm chưa?
Giáo sư – tiến sĩ Nguyễn Văn Nhân: Đến nay, ở miền Bắc nước ta có hơn 200 bệnh nhân được chữa trị bằng phương pháp này. Chưa có một biến chứng phức tạp, nguy hiểm, chỉ có biến chứng do nhiễm trùng lỗ chân đinh vì vệ sinh chăm sóc kém.
Phóng viên: Được biết dụng cụ Cernc là dụng cụ phổ biến trong quân y và sắp tới phía Mỹ mời đích danh giáo sư người sáng chế ra Cernic sang giới thiệu về dụng cụ này?
Phóng viên: Theo đánh giá của giáo sư thì tương lai của phương pháp kéo dài xương chi ở nước ta ra sao?
Giáo sư – tiến sĩ Nguyễn Văn Nhân: ở nước ta chủ yếu có hai nơi thường xuyên áp dụng phương pháp này. Đó là Trung tâm trẻ bị bại liệt Thành phố Hồ Chí Minh do bác sĩ Lê Đức Tố làm giám đốc, và khoa Chấn thương – chỉnh hình ở Viện quân y 108. Trong thời gian tới phương pháp này sẽ được áp dụng triệt để cho những người có nhu cầu tăng chiều cao cơ thể.
Phóng viên: Xin cảm ơn giáo.
BS Nguyễn Hồng Trung-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 60(872)1999

Bắc giang

Nhân dịp kỷ niệm Năm quốc tế người cao tuổi, xã Tân Mỹ, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang đã tổ chức Hội thi tiếng hát người cao tuổi năm 1999, 180 cục của 9 chi hội người cao tuổi đại diện cho các cụ cao tuổi toàn xã hội đã tham gia. Gần 30 tiết mục tham gia dự thi gồm hát đồng ca, song ca, đơn ca, của các thể loại như đọc thơ, hát quan họ, hát văn… tập trung chủ đề ca ngợi Đảng, Bác Hồ, truyền thống quê hương, đất nước… để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp với khán giả. Kết thúc hội thi, giải nhất, thuộc về chi hội người cao tuổi thôn Mỹ Cầu, giải nhì thuộc về chi hội người cao tuổi xóm Ba, chi hội người cao tuổi thôn Mỹ Cầu, giải nhì thuộc về chi hội người cao tuổi xóm Bà, chi hội người cao tuổi thôn Đông Lý và Tân Phượng đạt giải ba.
Mục tiêu cơ bản chiến lược
Thay đổi mô hình bệnh tật của Thành phố Hồ Chí Minh, giảm đáng kể tỷ lệ mắc bệnh và chết do các bệnh có thể phòng ngừa được, hạn chế phát triển dân số, cải thiện và nâng cao tình trạng sức khỏe với chất lượng tốt hơn hiện nay, cải thiện nòi giống. Kết hợp tốt hệ thống Y tế chuyên sâu với chăm sóc sức khỏe ban đầu. Tăng cường và nâng cao chất lượng các dịch vụ y tế và chăm sóc sức khỏe ngang tầm với các nước trong khu vực, thực hiện đầy đủ vai trò trung tâm y tế trình độ cao, hỗ trợ cho sự phát triển hệ thống y tế khu vực phía Nam.
Một số mục tiêu cụ thể năm 2000
Tuổi thọ trung bình là 72,26 tuổi, tỷ lệ phát triển dân số là 1,4%, giảm 25% tỷ lệ sinh con thứ ba trở lên so với năm 1995, giảm tỷ lệ tử vong mẹ còn 20 phần 100 nghìn, giảm tỷ lệ tử vọng dưới 1 tuổi còn 2%. Tiêm chủng đủ 6 loại vaccin phòng bệnh cho trẻ em dưới 1 tuổi đạt 95%, phấn đấu 100% trẻ em dưới 5 tuổi uống vaccin phòng bại liệt và 905 phụ nữ có thai được tiêm phòng uống ván. Giảm trên 50% tỷ lệ mắc 6 bệnh truyền nhiễm đã được tiêm phòng ở trẻ em, trong đó thanh toán bệnh bại liệt, loại trừ cơ bản uống ván sơ sinh giảm tỷ lệ bạch hầu, các bệnh lao, ho gà, sởi giảm từng năm. Cung cấp nước sạch: Nội thành đến năm 2000, đảm bảo cung cấp đủ nước cho nhân dân, nhất là các vùng ven. Ngoại thành năm 2005 với 80% hộ gia đình có đủ nước sạch sinh họt, bao gồm nước được lắng lọc, nước giếng… Đẩy mạnh giáo dục phòng chống AIDS, chăm sóc và hỗ trợ người nhiễm HIV/AIDS, vận động để việc hiến máu trở thành phong trào ngày càng rộng rãi. Phấn đấu quản lý điều trị 100% bệnh nhân tâm thần, mỗi năm giảm 20% số bệnh nhân số rét. Hạ thấp chỉ số nguy cơ nhiễm lao hàng năm A lớn hơn 5%. Xây dựng Viện thần kinh, trung tâm Thân niệu, trung tâm Y học cổ truyền. Hình thành Trung tâm Kiểm nghiệm Dược phẩm Thành phố Hồ Chí Minh, trung tâm sức khỏe Lao động. Xây dựng mô hình viện – trường. (Trích tài liệu “quy hoạch ngành y tế thành phố năm 1996 đến năm 2010).
Hội thảo về HIV/AIDS
Sáng ngày 1 tháng 2 năm 1996, tại Trung tâm y tế quận 1, đã mở hội thảo báo cáo dự án “Chương trình nghiên cứu về giảm tác hại trong phòng chống lây nhiễm HIV/AIDS ở người nghiện chích ma túy. Dự kiến chương trình thực hiện trong 2 năm từ tháng 11 năm 1995 đến tháng 11 năm 1997, qua hai giai đoạn : Bước 1 thành lập nhóm cộng tác viên và triển khai kế hoạch tiếp cận, tuyên truyền vận động tại địa bàn dân cư và vận động tại các tụ điểm chích.
Bước 2: Tiến hành phát bơm kim tiêm và bao cao su nhằm làm giảm nguy cơ lây lan bệnh do đường tiêm chích và giảm nguy cơ lây lan từ người nghiện sang bạn tình, vợ của họ. Dự án sẽ được lượng giá bằng bảng câu hỏi phỏng vấn định kỳ mỗi 9 tháng. Mục tiêu sau mỗi đợt điều tra có ít nhất 20% số người nghiện chích ma túy thay đổi thái độ và hành vi khi sử dụng kim ống.
Trần Quyết-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 60(872)1999

Suy dinh dưỡng trẻ em vẫn còn là một thách thức

Suy dinh dưỡng là một vấn đề của sức khỏe cộng đồng, thường gặp hơn cả là ở trẻ em và người già. Nguyên nhân là do nhu cầu dinh dưỡng của hai đối tượng này bao giờ cũng cao hơn: trẻ em thì cần cho quá trình phát triển, người già thì cần để kéo dài tuổi thọ. Suy dinh dưỡng xảy ra ở những nước nghèo, chậm phát triển, trình độ văn hóa thấp, có những tập quán ăn uống thiếu khoa học. Ở nước ta có tới 67% số trẻ em bị Suy dinh dưỡng là do các bà mẹ thiếu kiến thức nuôi con và do nhiều tập quán sai lầm, như vắt bỏ nguồn sữa non, không cho trẻ bú sớm, không cho trẻ bú theo nhu cầu, cai sữa sớm, cho trẻ ăn sam quá sớm, có nơi trẻ mới đầy tháng đã bắt đầu cho ăn bột, thức ăn sam của trẻ em chủ yếu chỉ là bột gạo, mắm muối, mì chính, không cho trẻ ăn thịt, mỡ, rau quả… hoặc chỉ cho ăn rất ít, không đủ bảo đảm nhu cầu bắt người mẹ phải ăn uống kiêng khem trong thời kỳ mang thai và cho con bú…. Suy dinh dưỡng trẻ em ở nước ta lại thường kèm theo các bệnh nhiễm khuẩn như tiêu chảy kéo dài, viêm đường hô hấp và kèm theo tình trạng thiếu máu, thiếu vitamin D, vitamin A, những thứ chỉ có trong thịt cá hoặc trong dầu mỡ. Đặc điểm của tình trạng suy dinh dưỡng trẻ em ở nước ta là ở nguyên nhân nuôi trẻ quá thiếu chất, chủ yếu là thiếu đạm và năng lượng. Chính vì vậy mà tỷ lệ suy dinh dưỡng cấp như thể phù và teo đét ở trẻ nhỏ trước đây rất cao, dễ dẫn đến tử vong. Tỷ lệ tử vong của trẻ suy dinh dưỡng trẻ em nặng ở nước ta vào giữa những năm 80 là 30% cứ 3 cháu suy dinh dưỡng trẻ em nặng vào viện thì có 1 cháu tử vong. suy dinh dưỡng trẻ em ở thể cấp này hay xảy ra viêm loét giác mạc vì thiếu vitamin A cấp, khiến 10% số cháu suy dinh dưỡng trẻ em bị mùa lòa. Trẻ em nước ta không chỉ bị suy dinh dưỡng cấp tính, mà với trẻ em trên 3 tuổi, trên 10 tuổi còn bị thấp bé, nhẹ cân đó là suy dinh dưỡng ở thể còi cọc, gày mòn. Suy dinh dưỡng trẻ em ở nước ta là một tình trạng kinh diễn, mạn tính, kéo dài triền miên. Nếu các trẻ em gái cứ tiếp tục lấy chồng sớm, đẻ dày, đẻ nhiều thì lại tái diễn tình trạng suy dinh dưỡng bào thai. Và nếu vẫn còn những trẻ sơ sinh cân nặng dưới 2,5 kg thì chiều cao của chúng sau này sẽ không có chút gì được cải thiện hơn so với chiều cao của bố mẹ chúng, khiến cho chiều cao và cân nặng chung của người Việt Nam là thấp bé. Nhờ tiếp thu một cách đúng đắn nhất, sáng tạo nhất những quan điểm và tri thức khoa học, tiến bộ của thế giới về chăm sóc sức khỏe ban đầu cho trẻ em, ngành Khoa Nhi nước ta đã nhanh chóng hạ thấp được tỷ lệ tử vong của trẻ em bị suy dinh dưỡng nặng trong bệnh viện từ 30% vào đầu những năm 80, nay chỉ còn là 3%. Phương pháp điều trị được thay đổi, từ truyền máu, truyền Plasma đã chuyển sang cho trẻ ăn là chính, gọi là ăn điều trị. Với trẻ nhỏ thì dùng sữa bò, sữa đậu nành, cho thêm dầu để tăng thêm calo. Với trẻ lớn thì cho ăn bột, bột cá, bột trứng, đậu nành, cháo đậu đỗ, các loại rau xanh, thêm dầu mỡ vào bát cháo, bát bột. Với số đông trẻ em nông thôn, vì chưa thể có sữa bò nên đã thay thế bằng sữa đậu nành, chế biến tại chỗ theo phương pháp thủ công dễ làm nên bất cứ nơi nào cũng có thể thực hiện được. Muốn hạ được một cách bền vững tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng ở trẻ em cần hướng dẫn các bà mẹ về kiến thức và thực hành nuôi con, theo dõi sức khỏe của trẻ em, tổ chức các hoạt động của mạng lưới chăm sóc sức khỏe trẻ em ở cơ sở, phối hợp với chương trình tiêm chủng mở rộng, dự phòng các bệnh cấp tính cho trẻ em như bệnh tiêu chảy cấp, bệnh giun sán, bảo đảm vệ sinh và an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường. Chương trình phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em phải được gắn liền với các chương trình dân số kế hoạch hóa gia đình, chăm sóc chu sinh, chăm sóc bà mẹ có thai và cho con bú, chăm sóc sức khỏe cho bà mẹ để cải thiện sức khỏe cho trẻ em. Để xóa bỏ dần tình trạng suy dinh dưỡng bào thai, cần khuyên các bà mẹ khi mang thai mỗi bữa phải ăn nhiều hơn bình thường một bát cơm, mỗi ngày ăn thêm 2 khúc mía và 1 lạng lạc, thì sẽ tăng được trọng lượng trẻ sơ sinh thêm 300 gam đến 400 gam và khuyên các bà mẹ không nên sinh con sớm, sinh con dày, sinh nhiều. Suy dinh dưỡng ở trẻ em đang là một vấn đề cấp bách cần được quan tâm giải quyết. Vấn đề là làm sao tổ chức quan tâm giải quyết. Vấn đề là làm sao tổ chức thực hiện cho có hiệu quả bền vững mục tiêu đến năm 2000 hạ tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em xuống dưới 3%, như Nghị quyết đại hội VIII và kế hoạch hành động quốc gia về dinh dưỡng của Chính phủ đã đề ra. Cần nhận rõ rằng, nếu phấn đấu đạt được mục tiêu trên đây thì nước ta vẫn thuộc loại nước có tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em cao. Và khi bước vào thế kỷ 21 thì 1 phần 3 số trẻ em nước ta vẫn còn bị suy dinh dưỡng. Đó vẫn còn là một thách thức lớn đối với dân tộc ta, đòi hỏi mỗi người chúng ta phải suy nghĩ và hành động tích cực hơn nữa để có thể giảm nhanh và bền vững tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em, tiến tới tiệm cận với mức trung bình của thế giới.
GS Nguyễn Thu Nhạn-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 58(870)1999

Phục hồi chức năng vận động

Cho người liệt nửa người.
Chi dưới với một bước đi có hiệu quả là tập hợp của rất nhiều động tác với sự tham gia của nhiều, nhóm cơ và khớp, khớp háng, gấp – duỗi, khép – giang xoay, đầu gối, gấp duỗi, bàn chân gấp lên – gấp xuống, bẻ vào trong, với những động tác tinh tế và những phản xạ trên từng bước đi.
Tư thế, nằm ngửa: đặt người bệnh nằm ngửa thoải mái trên giường, TTV đứng ở cuối giường cùng bên với bên đau của người bệnh.
Huyệt âm liêm: Vị trí: Sờ tìm động mạch đùi ở vùng bẹn lấy huyệt ở sát bờ trong động mạch đùi và dưới cung đùi hay nếp nhăn của bẹn 2 tấc. Thần kinh vận động cơ là nhánh của dây thần kinh bịt, da vùng huyệt chi phối bởi tiết đoạn thần kinh loại 2.
Thao tác: TTV đặt ngón tay cái vào huyệt ấn từ từ cho tới hết lực thời gian 20 giây, có thể thấy dẫn truyền thần kinh lan xuống gối NB có một động tác rẫy nhẹ ở bàn chân. Tác dụng phục hồi động tác khép, giạng ở háng.
Huyệt huyết hải: Lấy ở trên góc trong xương bánh chè 2 tấc, trong khe lõm giữa cơ may và cơ rộng trọng ấn vào có cảm giác ê ẩm. Thần kinh vận động cơ là các nhánh của thần kinh đùi, da vùng huyệt chi phối bởi tiết đoạn thần kinh loại 3.
Thao tác: TTV đặt ngón cái vào huyệt ấn từ từ cho tới hết lực thời gian 20 giây, cảm giác đau thốn ở huyệt tác dụng phục hồi trương lực cơ, ức chế phản xạ sớm và mạnh.
Huyệt âm lăng tuyền: vị trí: lấy ở điểm gặp nhau ở chỗ lõm sau trong đầu trên xương chày với đường ngang qua chỗ lồi cao nhất của củ cơ cẳng chân trước của củ cơ đẳng chân trước của xương chầy. Thần kinh vận động cơ là các nhánh của dây thần kinh chầy sau và nhánh của dây thần kinh hông kheo. Da vùng huyệt chi phối bởi tiết đoạn thần kinh loại 3.
Thao tác: NB gập gối lại TTV đặt cạnh bên đầu ngón cái lên huyệt làm thao tác dây chếch chéo trên và chéo dưới thời gian 30, giây, lực vừa phải. Dẫn truyền thần kinh ngược lên háng. Tác dụng phục hồi gấp gối, giang háng.
Huyệt tam âm giao lấy ở chỗ lõm ở sát bờ sau trong xương chầy, trên chỗ lồi cao nhất của mắt cá trong chân tấc. Thần kinh vận động cơ là các nhánh của dây chầy sau. Da vùng huyệt chi phối bởi tiết đoạn thần kinh loại 4.
Thao tác: TTV đặt ngón cái lên huyệt bấm hết lực thời gian 20 giây cảm giác trĩu toàn bộ chân. Tác dụng phục hồi trương lực cơ, phục hồi vận động cẳng chân, cổ chân.
Một số ý kiến từ mô hình xí nghiệp cổ phần
Xí nghiệp Cổ phần HD Dược phẩm dược liệu Pharmedic được thành lập do Quyết định số 126/QĐ-UB ngày 30 tháng 6 năm 1981 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. Tuy là đơn vị công tư hợp doanh, nhưng Công ty đã được thành lập và hoạt động như quy định về công ty cổ phần của luật Công ty mới ban hành. Vốn ban đầu của Công ty là 2 triệu đồng, được chia đều thành 4 nghìn cổ phần, mỗi cổ phần, trị giá là 5 trăm đồng, phát hành bằng cổ phiếu ký danh, trong đó 50% vốn góp là của cổ đông Nhà nước và 50% còn lại là của cổ đông tư nhân trong ngành y, dược và khoa học kỹ thuật tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Một số kết quả
Về sản lượng nếu so với năm 1983 là năm xí nghiệp chính thức chuyển từ hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu sang sản xuất thì giá trị sản lượng của năm 1994 nếu quy về giá trị cố định năm 1982 đã tăng lên 9,5 lần.
Về nguồn vốn: Xí nghiệp không những bảo toàn vốn mà còn ngày càng tích lũy thêm, cụ thể vốn góp đến đầu năm 1982 là 15 nghìn cổ phần nhân với 500 đồng bằng 7,5 triệu đồng, giá một chỉ vàng là 1.800 đồng, tương đương với 4.166 chỉ. Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 1994 các nguồn vốn của xí nghiệp là 10.891.421.918 đồng giá một chỉ vàng cùng thời điểm là 514.918 đồng, tương đương với 21.169 chỉ vàng. Như vậy vốn đã tăng lên gấp 5,1 lần.
Về tổ chức: Tiền lãi của mỗi cổ phần sau khi cộng thêm phần truy thu kết quả kinh doanh cuối năm, bình quân luôn luôn cao hơn lãi suất tiết kiệm của ngân hàng. Ngay trong năm đầu tiên, Xí nghiệp đã trả lãi cho cổ đông bằng 108% vốn đóng góp. Năm 1993 mỗi cổ phần được trả lãi bình quân hàng tháng là 3,13% và năm 1994 mỗi cổ phần được trả lãi bình quân hàng tháng là 3,4%.
Một số ý kiến về việc, cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước:
Huy động được vốn nhàn rỗi của các tập thể, cá thể và của Cán bộ công nhân viên để tạo vốn và phát triển doanh nghiệp. Tạo môi trường thích hợp để các cổ đông có cơ hội cống hiến hết khả năng, kinh nghiệm, tay nghề phục vụ đất nước, đồng thời tăng thêm thu nhập chính đáng cho các cổ đông qua việc trả lãi cổ phần, giúp cho cán bộ công nhân viên là những cổ đông của doanh nghiệp có điều kiện tham gia quản lý, nâng cao tinh thần trách nhiệm và quyền làm chủ thật sự. Hội đồng sáng lập hoặc hội đồng quản trị phải gồm có những người có uy tín có tinh thần dân chủ, có khả năng, kinh nghiệm, tay nghề giỏi, biết kinh doanh có hiệu quả. Để có sự cân bằng giữa ba thành phần góp vốn, đề nghị.
Trần Ngọc Trường-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 58(870)1999

Cán bộ có tầm quan trọng quyết định

Nghiêm túc mẫu mực thẳng thắn trong công việc đó là đức tính nổi bật của bác sĩ thầy thuốc ưu tú Nguyễn Vân Oai giám đốc bệnh viện Bưu điện. Có dịp vào thăm cơ sở khám, chữa bệnh của tổng công ty bưu chính viễn thông Việt Nam, ấn tượng ban đầu là sự sạch sẽ, yên tĩnh khác hẳn với cái xô bồ, ồn ào của chợ Hòa Bình họp ngay trước cổng bệnh viện.
Phóng viên: Thưa bác sĩ điều gì khiến cho bệnh viện ta luôn giữ được sự sạch sẽ, yên tĩnh cần có của một nơi khám chữa bệnh?
Bác sĩ Nguyễn Vân Oai: Tác phong làm việc nghiêm túc, trách nhiệm và tinh thần tự giác cao của mỗi cán bộ, bác sĩ, y tá, hộ lý của chúng tôi. Khi nhập viện người bệnh được cán bộ bệnh viện đưa đến tận giường và phổ biến tỷ mỉ nội quy, quy định của bệnh viện, làm cho mọi người đều hiểu và tự nguyện chấp hành. Đây là nguyên nhân là bệnh viện chúng ta vừa sạch vừa đẹp hơn…
Phóng viên: nhưng sạch sẽ thôi thì chưa đủ…..
Bác sĩ Nguyễn Vân Oai: Đội ngũ thầy thuốc của chúng tôi còn rất trẻ cả về tuổi đời và tuổi nghề nhưng chúng tôi đã biết đốt nóng tính ham học và sáng tạo của tuổi trẻ, luôn coi trọng công tác đâò tạo dưới các hình thức dài hạn, ngắn hạn, kèm cặp… ở các trung tâm y tế lớn Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Hiện nay chúng tôi đã làm chủ được các kỹ thuật của bệnh viện hạng II. Đặc biệt một số kỹ thuật tiên tiến của y học các bác sĩ trẻ của chúng ta thực hiện khá là thành thạo. Điều quan trọng nữa là chúng tôi có đội ngũ cán bộ có tâm, có đức. Mọi cán bộ Bệnh viên luôn thấm nhuần và tự giác thực hiện chủ trương của bệnh viện xin phép không nhận tiền, quà biếu dưới bất cứ hình thức nào nhưng vẫn đảm bảo phục vụ vô tư với tinh thần tận tụy, nhân ái và trách nhiệm cao. Có được như vậy là do chúng tôi có thể tập thể đoàn kết và thống nhất cao. Đặc biệt lãnh đạo bệnh viện luôn chú ý tới thông tin hai chiều.
Phóng viên: Thông tin hai chiều là gì?
Bác sĩ Nguyễn Vân Oai: Hàng tuần vào chiều thứ sáu, các khoa phòng đều tổ chức họp bệnh nhân lắng nghe ý kiến phản hồi từ người bệnh. Cuối tháng đại diện bệnh nhân sẽ họp với lãnh đạo bệnh viện. Khi ra viện mỗi người lại có bản đóng góp ý kiến cho cán bộ công nhân viên, bác sĩ, hộ lý về thái độ, tinh thần phục vụ. Từ đó trong chúng tôi có khen thưởng và uốn nắn, chỉnh sửa kịp thời.
Phóng viên: Hình như Ban giám đốc bệnh viện ta còn quá trẻ?
Bác sĩ Nguyễn Vân Oai: (cười rất là tươi) Tôi đã gần 50 tuổi rồi, còn hai anh phó giám đốc cũng ngoài 40 tuổi rồi còn gì. Tuổi trung bình ở bệnh viện là 35 tuổi rồi đó.
Phóng viên: Người ta thường nói trẻ tuổi thì chưa chín.
Bác sĩ Nguyễn Vân Oai: (cười tươi) Nhưng thế nào thì được gọi là trẻ tuổi? Sức trẻ chúng tôi là lòng đam mê học tậ và nghiên cứu khoa học, nhiệt tình trong công việc, tận tình với bệnh nhân, chúng tôi trẻ nhưng đoàn kết thống nhất “Ba cây chụm lại nên hòn núi cao” Khi thực hiện có kiểm tra, uốn nắn, khen chê kịp thời không có hiện tượng “Đánh trống bỏ dùi”.
Phóng viên: Chính vì thế…
Bác sĩ Nguyễn Vân Oai: Văn bệnh viện chúng tôi đã tạo được niềm tin không chỉ cán bộ trong ngành mà đông đảo nhân dân cũng tự tìm đến đây. Kết quả 6 tháng đầu năm nay, tổng số bệnh nhân vào điều trị đã được kết quả là 115% kế hoạch đề ra.
Phóng viên: Xin cảm ơn bác sĩ.
Triệt phá nhau giữa các tập đoàn, băng nhóm buôn lậu. Chiến công có được của Phùng Long Thất cũng là chiến công của Tân Trường Sanh gạt được đối thủ cạnh tranh giữ thế độc quyền. Chiêu thức này của Phùng Long Thất còn tạo ra vỏ bọc an toàn bởi 100 kẻ buôn lậu. Phùng Long Thất chỉ đạo đánh tất, trừ nguồn hàng của Vũ, Lâm. Thành tích bắt hàng lậu của Phùng Long Thất cũng là công cụ của những kẻ buôn lậu mà Phùng Long Thất đã bán mình. Khi tạo ra được kẽ hở, hợp tác với một dây mạnh, dây khác muốn tìm đến Phùng Long Thất phải thông qua dây của Vũ, Lâm. Một kiểu hoạt động đơn tuyến rất Mafia! Ngay cả khi hàng của Tân Trường Sanh vô tình bị vỡ lộ ra hàng lậu, Phùng Long Thất rất nghiêm lập ngay biên bản và xử lý rất gọn là bắt tái xuất vì gửi nhầm hàng với mức phạt là 1 nghìn đô la Mỹ. Đánh mạnh vào một contener bị bại lộ dù có vứt đi cả thì hàng đó để bỏ vệ hàng nghìn công hàng khác. Diệt nhiều dây buôn lậu để giữ cho được một dây buôn lậu là quái chiêu của Phùng Long Thất. Nói vậy tưởng dễ nhưng để có một nhận định tìm ra một mắt xích là cả một quá trình thâm nhập gian khó, là cả một bầu nhiệt huyết với tinh thần kiên quyết tấn công tội phạm của các cán bộ chiến sĩ cơ quan an ninh.
A.V-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 58(870)1999

Sử dụng thuốc hợp lý, an toàn và hiệu quả

Tổ chức y tế thế giới đã ra định nghĩa sau: “Thuốc là những chất dùng cho người để phòng bệnh, chuẩn đoán hay chữa bệnh hoặc làm thay đổi một vài chức năng sinh lý”. Vì vậy thuốc là loại hàng hóa đặc biệt. Khác với hàng hóa thông thường, thuốc có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng người sử dụng. Vì vậy, thuốc đòi hỏi phải đáp ứng các yêu cầu như chất lượng, an toàn và hiệu quả. Vì thuốc có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng người sử dụng nên việc mua dùng và bán thuốc không được thực hiện theo các thông thường. Tức là đối với hàng hóa thông thường người mua có quyền tự quyết định mình mua cái gì và dùng như thế nào. Với thuốc thì không thể được. Thuốc chỉ được mua theo đơn của thầy thuốc, chỉ được dùng theo chỉ dẫn của thầy thuốc. Điều này có nghĩa là rằng người mua, dùng thuốc không thể tự quyết định mình mua thuốc gì để điều trị mà thầy thuốc người khám bệnh, kê đơn mới là người có vai trò quyết định trong chỉ định việc mua thuốc gì và dùng thuốc như thế nào cho từng người bệnh cụ thể. Từ xưa tới nay, những người hiểu biết điều coi “Thuốc là con dao hai lưỡi” vì bên cạnh tác dụng phòng bệnh, chữa bệnh, nâng cao sức khỏe cho người sử dụng, thuốc còn có những tác dụng không mong muốn, những phản ứng có hại cho người dùng như hậu quả tất yếu của việc dùng thuốc. Nhưng việc dùng thuốc không đúng dùng không dùng loại thuốc hoặc không đủ liều, không đúng cách, thuốc kém chất lượng, thuốc hết hạn dùng, thuốc giả… sẽ gây nên những tác hại khôn lường, nhiều khi là cả tính mạng người dùng thuốc. Phản ứng có hại của thuốc gia tăng theo quy luật chung nhất là: Thuốc càng mạnh, càng hiệu lực thì càng dễ gây ra các phản ứng có hại, cùng một lúc phối hợp càng nhiều loại thuốc thì phản ứng này lại càng dễ xảy ra và nghiêm trọng hơn dùng phải thuốc kém chất lượng do thuốc kém tinh khiết hoặc do thuốc bị biến chất, bị phân hủy… dẽ gây ra các phản ứng độc hại. Và đói với người già phụ nữ có thai, người yếu, sức khỏe yếu kém, người có bệnh mạn tính thì phản ứng có hại của thuốc dễ xảy ra hơn. Để ngăn ngừa, hạn chế các phản ứng co hại của thuốc người ta quan tâm tới 3 yếu tố cơ bản như sau là thuốc, thầy thuốc tức là người khám bệnh, kê đơn thuốc và theo dõi người bệnh dùng thuốc, người bệnh là người dùng thuốc, khám bệnh. Các phản ứng có hại cho sức khỏe có thể được hạn chế tới mức thấp nhất nếu thuốc đảm bảo chất lượng, an toàn và hiệu quả. Thầy thuốc biết rõ tình trạng sức khỏe, bệnh tật của người dân, người dùng thuốc, hiểu rõ tiền sử, sử dụng thuốc của người bệnh, có đủ thông tin cập nhật về thuốc, về tương tác thuốc và thực hiện nghiêm chỉnh các quy định về sử dụng thuốc an toàn, hợp lý của Bộ y tế, người bệnh không tự ý mua và dùng thuốc, phải thực hiện nghiêm túc các chỉ định và hướng dẫn của thầy thuốc, liên hệ và thông báo kịp thời cho thầy thuốc những biểu hiện bất thường khi dùng thuốc. Việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý sẽ giảm tới mức thấp nhất các phản ứng có hại của thuốc và ngăn ngừa có kết quả những tai biến có thể xảy ra khi dùng thuốc. Để sử dụng thuốc an toàn, hợp lý và hiệu quả người bệnh cần là đi khám bệnh và sử dụng thuốc theo đúng chỉ dẫn của thầy thuốc. Yêu cầu thầy thuốc hướng dẫn cách sử dụng hoặc tự đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng thuốc. Tránh dùng thuốc cùng một lúc nhiều loại thuốc. Trong trường hợp cần dùng thuốc, nhất thiết phải được thầy thuốc hướng dẫn, và theo dõi. Chỉ dùng thuốc tiêm khi thật cần thiết và có sự theo dõi của thầy thuốc. Ngừng ngay vệc dùng thuốc và đến cơ sở y tế khi thấy có biểu hiện khác thường. Đặc biệt quan tâm đến việc dùng thuốc của người già, người yếu, người đang mắc bệnh mạn tính, phụ nữ có thai, phụ nữ cho con bú và trẻ em. Không tự ý dùng thuốc. Không mua thuốc của những người không có chuyên môn y, dược. Không dùng thuốc đã hỏng, thuốc hết hạn sử dụng, thuốc không có hoặc không còn nhãn. Tủ thuốc gia đình đặc biệt là các loại thuốc phải để nơi trẻ em không lấy được.
Hội nghị tổng kết 5 năm thực hiện pháp lệnh Hội nghị y dược tư nhân tỉnh Thái Bình
Vừa qua, Sở y tế tỉnh Thái Bình đã tổ chức hội nghị tổng kết, kết quả 5 năm thực hiện pháp lệnh Hội nghị y dược tư nhân. Hội nghị khẳng định rõ vai trò của các cơ sở y dược tư nhân trên địa bàn không chỉ có tác dụng cung cấp các dịch vụ chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân mà còn thúc đẩy hệ thống y tế nhà nước nâng cao chất lượng phục vụ, Y dược tư nhân đã trở thành lực lượng cạnh tranh với y tế nhà nước trong lĩnh vực khám chữa bệnh và cung ứng thuốc. Trên cơ sở đó, hội nghị xác định nguyên nhân và định hướng phát triển, đề xuất các giải pháp cụ thể như tiếp tục cụ thể hóa các văn bản, quy phạm pháp luật về Hội nghị y dược tư nhân, phối hợp với các cấp ngành thống nhất quy hoạch phát triển, nâng cao vai trò quản lý của các cơ quan chức năng, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tăng cường quản lý các cơ sở của Hội nghị y dược tư nhân giúp các cơ sỏ hoạt động hiệu quả, lành mạnh. Chú giải: Về ca bệnh kể trên, cô nữ sinh sau một năm bỏ học nằm nhà, được gia đình nhất là mẹ kết hợp với bác sĩ và cán bộ tâm lý giúp đỡ đã chịu thi vào đại học, nay là một sinh viên giỏi và vui vẻ chịu tiếp xúc, chịu chơi với bạn bè và mọi người.
DS Trần Đức Chính-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 55(867)1999

Văn hóa gia đình

Gia đình có văn hóa là nơi ẩn náu của sự bình yên, sự kính trọng và tình yêu thương. Gia đình không có văn hóa có thể trở thành nơi phát sinh những bất công và đau khổ. Nét tiêu biểu nhất cho văn hóa gia đình là tư cách của người làm cha, làm mẹ, và mối quan hệ giữa những người thân trong gia đình. Mục đích chính của mỗi gia đình là gây dựng một thế hệ trẻ sẵn sàng kế tiếp lớp người già. Phương ngôn có câu “Cha nào con nấy”. Cha mẹ tử tế thì con cái có giáo dục tốt. Tấm gương sống của cha mẹ là yếu tốt quyết định trong sự hình thành nhân cách của con cái. Từ khi còn bé, đứa con gái đã phải được giáo dục giới tính để về sau trở thành người phụ nữ đoan chính, thực hiện nghiêm chỉnh thiên chức của người mẹ, người vợ, khung sườn của tổ ấm gia đình. Dù thế nào, dù ở chế độ nào, có khác nhau đi chăng nữa, dù thời đại mới thay thế cho thời đại cũ, dù các trường phái triết học nhân văn có mâu thuẫn với nhau, nhưng tất thảy đều trân trọng thiên chức làm mẹ của người phụ nữ. Do những hoàn cảnh run rủi, người phụ nữ ngoài ra còn có thể thay thế vai trò người cha để dạy bảo con cái, đóng vai trò người con để phụng dưỡng từ thân phụ mẫu. Chẳng thế mà người xưa đã có câu: Ngọt bùi thiếp đã hiếu nam
Dạy con đèn sách thiếp làm phụ thân
Trong hai cuộc kháng chiến cứu nước thần thánh của dân tộc trong thế kỷ 20, người phụ nữ Việt Nam đã bộc lộ đầy đủ những đức tính tốt đẹp đáng kính trong phong trào Phụ nữ ba đảm đang. Gia đình nào có bà mẹ tốt, đẹp người đẹp có nét, là gia đình văn hóa rõ ràng. Tuy chẳng có trường học làm mẹ như những trường đào tạo chuyên nghiệp, nhưng những người mẹ phải tự học, tự xây dựng cho mình một nghệ thuật làm mẹ dựa trên những quan niệm đã được thử thách qua nhiều thời đại. Công dung ngôn hạnh. Có thể chấp nhận bình cũ rượu mới, nhưng có một nhân sinh quan bất hủ của các bà mẹ Việt Nam là tu nhân tích đức, để phúc cho con cháu, ở hiền gặp lành. Phúc là cái gì rất trừu tượng nhưng lại rất cụ thể trong tâm thức con người Việt Nam. Họ làm việc thiện, gìn giữ tư cách thanh cao, gây dựng và bảo tồn nề nếp gia đình gọi là gia phong. Thiên chức của người mẹ dạy con từ thuở còn thơ, nên người mẹ đóng vai trò quan trọng nhất trong đời con cái. Biết bao những danh nhân văn hóa thế giới và dân tộc đã được hình thành từ những lời hát ru bên nôi, những chuyện cổ tích vừa kể vừa sáng tác bên chiếc võng của con. Nhà triết học người Đức đã nói: “Trong thời gian đầu sự giáo dục của mẹ quan trọng nhất, bởi vì phải gieo hạt giống đạo đức cùng lúc với gieo cấy tình cảm vào lòng người con trẻ”. Ở tuổi bế ẵm vai trò của người cha đối với con không bằng của người mẹ. u cũng theo lẽ tự nhiên. Nhưng tuổi con càng lớn thì vai trò của người cha cũng lớn theo, bất kể đối với con trai hay con gái. Một giáo sư người Pháp tên là Florence Labrell đã viết cuốn sách có nhan đề là Vai trò của người cha trong sự phát triển của trẻ. Tác giả đã theo dõi một cách tinh tế ảnh hưởng của phong cách tự nhiên của cha mẹ đối với sự hình thành nhân cách của con cái. Ông không cố tình đề cao vai trò của cha hay của mẹ, mà là nêu lên một cách khách quan sự khác biệt, sự bổ sung lẫn nhau trong cách cha mẹ ảnh hưởng lên con cái. Khi một tình huống xảy ra, đứa bé sẽ có phản ứng khác nhau tùy thuộc ở chỗ bố hay mẹ có mặt bên cạnh lúc đó. Nếu mẹ đứng cạnh thì bé sẽ khóc òa lên, sợ hãi và chờ đợi đỗ. Nếu người đứng cạnh không phải mẹ, mà là bố, thì bé cố tỏ ra can đảm. Bé đang chơi một trò chơi gì bị vướng thì mẹ sẵn sàng giúp đỡ ngay bằng cách cầm tay chỉ dẫn, nhưng nếu là bố thì chỉ đứng nhìn, mặc cho con tìm tòi, chỉ nhắc con như thế chưa được đâu! Cùng chơi bóng với con nhỏ thì mẹ chơi theo lối nhân nhượng, còn bố thì sẽ đá bóng ngược chiều bắt con phải chạy thêm. Mẹ chỉ dắt cho con tập đi, còn bố thì có thể bế con và tung cao con để con được kích động, có thêm hưng phấn. Như vậy, ngay từ lúc còn thơ ấu người bố thiên về việc tạo ra cho con những thử thách, những hoàn cảnh mới, để giúp con chóng tự khẳng định mình hơn. Sự khác biệt trong cách giáo dục con cái của bố và mẹ càng nhiều hơn nữa khi các con đã lớn dần lên. Mẹ vẫn rất là hiền lành, ngay cả lúc đang tỏ ra rất là nghiêm khắc nhất. Cái roi của mẹ đánh vào đít vẫn là ngọn roi âu yếm, nương nhẹ giơ cao đánh khẽ. Người cha có khi không cần đến roi đòn mà vẫn có một tác dụng mạnh mẽ qua lời nói nghiêm khắc, khiến con sợ hơn mẹ đánh một trăm, không bằng cha hăm một tiếng. Hằng ngày mẹ gần gũi con hơn. Chính vì thế mà sự xuất hiện của cha thường gây ấn tượng mạnh mẽ hơn. Cho nên người cha phải tạo ra cho con mình một thái độ nghiêm đúng mức. Nghiêm mà vẫn hiền hòa, âu yếm đối với con. Trong một gia đình mà người cha không có phong độ làm cha, nhất là không đủ tư cách, chưa nói là nếu có những phẩm chất kém cỏi thì rất tai hại cho gia đình. Người cha phải thật sự gương mẫu trong hành động, trong cuộc sống đời thường, thì mới giáo dục được con và mới làm cho gia đình có nề nếp. Điều này không những đúng ở nước ta mà còn đúng ở khắp nơi trong thiên hạ.
GS Đoàn Xuân Mượu-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 55(867)1999

Hội chứng chạy…

Cơ chế thị trường mở ra tiếng chạy đi vào ngôn ngữ đời thường một cách kỳ lạ. Chạy thủ tục xây dựng, chạy giấy phép kinh doanh, chạy vốn, chạy cả chuyện học hành, chạy tiến chức thăng quan… Chao ôi! Cứ mở miệng ra là người ta nói đến chạy… “Hội chứng chạy”!!. Qủa là các nhà làm từ điển Việt Nam phải thêm từ này vào vốn ngôn ngữ phong phú của dân tộc. Đi sâu vào tìm hiểu mới hay rằng thật là lắm cách chạy đến kỳ lạ. Có vị giám đốc một doanh nghiệp tỉnh làm ăn thua lỗ, bê hơn chục tỷ đồng thiết bị lạc hậu, không hiểu sao “Bộ nọ” lại để ông ta lên làm Tổng giám đốc một ngành quan trọng để lại đằng sau tiếng la dậy trời của cán bộ công nhân viên, vì phải gánh món nợ chục tỷ đồng mà vị giám đốc này để lại. Lãnh đạo tỉnh mới đầu kiên quyết không cho ông giám đốc này đi, nhưng không hiểu bằng cách gì, ông giám đốc này chạy được hết, giờ đã chễm trệ trên cái ghế Tổng giám đốc, sắm nhà đưa cả vợ con về Hà Nội nhẹ tênh tênh. Rồi một doanh nghiệp tư nhân cũng giỏi chạy mà rút được két Ngân hàng công thương tới hơn trăm tỷ đồng để chuyển từ nghiệp dệt sang nghiệp làm bia. Bia không bán được, nợ ngân hàng cứ ỳ ra. Tìm hiểu chuyện chạy vốn của ông chủ doanh nghiệp này mới hay 13 chữ ký, 13 con dấu nối nhau cộp xuống, có đủ mặt các Sở ở tỉnh, cho đến các Bộ ở Trung ương ép Ngân hàng mở két. Tôi biết ông Tổng giám đốc Ngân hàng Công thương Việt Nam đã từ chối gói bánh cáy đặc sản quê hương và chiếc phong bì trong đó, nhưng 12 chữ ký và 12 con dấu kia liệu có chối từ? Và bây giờ doanh nghiệp này trên bờ vực phá sản, hậu quả hơn là 100 tỷ đồng Ngân hàng cho vay không thu về được mới thấy trớ trêu thay cho 13 chữ ký, 13 con dấu son kia đã phụ họa cho một dự án với lời lẽ kêu như chuông khánh. Có tới 1001 kiểu chạy. Chạy dọc chạy ngang, chạy lên và chạy xuống. Người viết bài này không thể nào ngờ được người lại chạy được cả suất lão thành cách mạng để xin cấp 3 căn nhà ngay giữa thủ đô ở ba quận để rồi vẫn chước ma quỷ ấy định làm xiếc ở quận mới Thanh Xuân vừa thành lập mới bị phát giác. Ôi những chữ ký vô trách nhiệm những chữ ký làm nghèo đất nước gây bất bình dư luận như thế, mong sao các cơ quan thực thi pháp luật hãy để mắt tới cho.
Ngày mai là chủ nhật
Khách quê
So với trước đây việc đi lại giữa thành phố với các vùng nông thôn đã trở nên thuận tiện hơn rất nhiều. Có lẽ vì thế mà hiện nay việc thăm hỏi lẫn nhau trở nên thường xuyên hơn. Ngày mai là chủ nhật, người ở quê bạn sẽ ra thăm nhà bạn. Bạn sẽ làm gì? Tất nhiên, bạn sẽ dự định làm rất nhiều việc. Tuy nhiên, cho tới nay, lối sống của người ở quê vẫn có phần nào khác với dân thành thị. Vì vậy, khi người ở quê ra chơi nhà bạn, đòi hỏi bạn sẽ phải có cách cư xử, giao tiếp thật khéo léo, tế nhị và phải rất chân thành để tránh những chuyện hiểu lầm, tự ái… có thể xảy ra. Dân quê vốn là những người rất thật thà, chân chất, thẳng thắng và giàu lòng hiếu khách do đó khi khách ở quê ra chơi nhà bạn hãy thể hiện rõ lòng hiếu khách của mình như khi bạn về quê chơi. Cho dù bạn là người có quyền cao chức trọng, nhà cửa có to đẹp đến đâu mà bạn tỏ ra coi thường, khinh miệt người dân quê thì chính bạn đã đánh mất đi những tình cảm tốt đẹp mà quê hương bản quán đã dành cho bạn và thực sự là rất khó lấy lại được. Nếu chẳng may họ có đi dép vào trong nhà hay ngồi cho hai chân lên ghế thì đó chẳng qua là thói quen của người ở quê, bạn đừng vì thế mà trách móc hay khó chịu hãy vui vẻ như không có chuyện gì xảy ra. Đã đến chơi nhà thì phải mời cơm, tất nhiên là không cần cao sang mỹ vị mà gặp bữa thì dùng nhưng bạn hãy mời bằng tất cả tấm lòng của mình. Nếu có điều kiện bạn hãy rủ họ đi chơi ở một vài chỗ vui chơi giải trí, những địa danh, hay đi mua sắm. Đặc biệt, lúc người ở quê ra về bạn đừng quên gửi một vài món quà nho nhỏ có thể là ít đồ chơi, bánh kẹo, bộ quần áo hay ít sách vở… cho bọn trẻ ở quê. Việc này sẽ để lại ấn tượng rất sâu sắc đối với người ở quê và bạn sẽ luôn nhận được những tình cảm tốt đẹp và sự giúp đỡ mỗi khi gặp khó khăn.
Uống thuốc quá liều
Ông Đặng Văn C 60 tuổi ở Vĩnh Lạc, Vĩnh Phú phải đến cấp cứu tại Trung tâm y tế huyện trong tình trạng người choáng váng, nôn mửa… Do ông bị tiêu chảy, gia đình mua thuốc Opizoic là loại thuốc độc A với chỉ định uống từ 1 đến 2 viên cho một lần, ngày uống từ 2 đến 3 lần. Ông C tưởng uống nhiều thuốc thì sẽ cầm nhanh, đã uống liền một lúc 6 viên và uống thêm 2 viên nữa sau vài giờ nên đã bị ngộ độc thuốc. Các gia đình hãy cận trọng khi sử dụng thuốc, nhất là với các loại thuốc độc và gây bệnh nghiện như trên.
Đỗ Quang Đán-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 55(867)1999

Elaine Parent

Elaine Parent một phụ nữ Mỹ trạc 50 tuổi, ăn mặc lịch sự, trong hiền như ma sơ, nhưng bên trong lại là một nữ sát thủ kinh hồn, khiến cả FBI lẫn IS do thám Anh, và Interpol cảnh sát quốc tế phải điên đầu? Bởi thị đã có 9 bộ mặt và 9 thẻ căn cước khác nhau… Sau hơn 7 năm bị săn lùng, vừa qua Elaine đã bị thộp cổ tại Luân Đôn. Với Elaine Parent người ta chỉ biết đại khái rằng, mụ thích xài sang, ăn ngon mặc đẹp, cư ngụ trong những khách sạn 4 sao, và chi tiêu rộng rãi bằng những thẻ tín dụng chôm chỉa. Và nhất là mụ thay đổi hình dáng như thay áo. “Trông vẫn còn hấp dẫn và hoạt bát”, theo các nhân chứng, Elaine Parent sử dụng thủ thuật để lấy thẻ căn cước của các nạn nhân nữ. Bà Beverly Ann Mc Gowan 34 tuổi làm việc trong một ngân hàng, ngụ ở Pompano Beach, gần Miami là một trong những nạn nhân của Elaine Parent. Tháng 7 năm 1990, bà đăng rao vặt tờ Nhật báo địa phương để tìm một người bạn gái về ở chung với mình cho đỡ cô đơn. Người bạn mới của bà là một phụ nữ Anh làm việc cho IBM vừa được chuyển sang Mỹ. Alice tên người phụ nữ ấy nói với Beverly rằng thị rất thành thạo về số học, có thể đoán được tương lai trong những con số. Beverly tin tưởng giao cho thị giấy căn cước và bằng lái xe của mình để thị nghiên cứu… 15 ngày sau, người ta tìm thấy thi thể của Beverly không có đầu, tay bị chặt ra thành nhiều khúc ở gần một con sông đào, cách nơi cư ngụ khoảng 150 km. Beverly có xăm hình một con nhỏ trên bụng. Kẻ sát nhân đã thủ tiêu tiêu vết xăm ấy nhưng lại bỏ sót một vết xăm hình khác hình con bướm vàng ở mắt cá chân. Trong khi thi hài của Beverly để ở nhà xác thì thẻ tín dụng của bà vẫn tiếp tục lưu hành một phụ nữ tóc vàng nói giọng Anh đã dùng nó để mua sách báo và những quần áo đắt tiền tại một trung tâm thương mại ở Floride và rút hết số tiền còn lại từ một máy phân phối. Không một ai khác ngoài Alice đã sát hại Beverly để chiếm đoạt tiền bạc và thẻ căn cước. Dù biết chắc như vậy, nhưng các điều tra viên của Mỹ cũng phải bó tay trước hành động xuất quỷ nhập thần của người đàn bà này. Tất nhiên đi đêm lắm cũng có ngày gặp ma? Khi tới Luân Đôn, thị đeo bộ tóc giả màu đen, trình diện trước phòng nhập cảnh và ngỏ ý muốn thuê một chiếc xe với thẻ tín dụng của Beverly. Thị đâu có ngờ rằng gia đình của Beverly đã trình báo nội vụ không chỉ FBI mà cả Interpol. Nhưng không hiểu do bùa phép nào, thị lại qua mặt được mật thám Anh để được ra đi thong thả. Hôm sau, người ta tìm thấy chiếc xe mà thị mướn bị bỏ lại ở một vùng ngoại thành. Trong vòng một năm thị tuyệt tích giang hồ. Năm 1995, Rena nữ cảnh sát viên của quận Saint Lucie ở Floride được giao phó xử lý các hồ sơ liên quan đến các vụ án mạng trong vùng mà đa số nạn nhân là phái nữ. Cảnh sát liên bang đã phái một nhân viên Robert Obannon tới để hỗ trợ Rena. Cuối năm 1996, Robert tìm ra manh mối của một trong những căn cước do Elaine Parent sử dụng, qua ngân hàng dữ kiện trong máy tính của anh. Đối chiếu nhiều nguồn thông tin của máy, Robert có trong tay một danh sách 8 phụ nữ mà Elaine Parent đã chiếm đoạt căn cước của họ. Cũng vào thời điểm này, Elaine Parent đã tìm cách lấy được thẻ căn cước của bà Charlotte thật. Bà ta kể lại đầu đuôi nguyên do tại sao Elaine Parent lại nắm giữa bằng lái xe và thẻ an sinh xã hội của bà. Cũng giống trường hợp của Beverly, bà đã giao những giấy tờ ấy cho Elaine Parent để y thị nghiên cứu số học rồi đoán vận mạng cho bà. Như vậy, trong 9 nạn nhân của Elaine Parent, chỉ có một mình Charlotte là thoát chết. Sau một thời gian dài truy lùng Elaine Parent khắp nơi, mãi tới tháng 4, vừa qua, nhân viên do thám Anh mới thộp cổ được thị trong một dạ hội hóa trang ở khu Soho của Luân Đôn. Thị vẫn một mực khăng khawngkhoong phải là Elaine Parent mà là tên Sylviza Hodgkingson. Nhưng lưới trời lồng lộng, thưa mà khó thoát. Người ta thừa biết Sylviza Hodgkingson là một trong những nạn nhân của thị, giết người xong, đoạt căn cước đổi tên người ấy, để rồi lại tiếp tục dúng tay vào tội ác với một cái tên mới. Đây cũng là một bài học cho những ai tin vào mồm mép của bọn tướng số quàng xiên! (Theo VSD).
Phan Nghị-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 54(866)1998

Bệnh giun chỉ bạch huyết

Giun chỉ bạch huyết là loại giun sống ở hệ thống bạch huyết, đẻ ra ấu trung lưu trong máu. Bệnh lây truyền do muỗi đốt. Bệnh có thể gây sốt cao từng đợt, dẫn tới phù voi hoặc đái nước tiểu đục, ảnh hưởng nhiều đến khả năng lao động, sức khỏe và thẩm mỹ của người bệnh. Giun chỉ bạch huyết rất là phổ biến ở các nước có khí hậu nóng, đặc biệt ở vùng Đông Nam Á. Trên thế giới có 120 triệu người nhiễm bệnh và khoảng 1 tỷ người sống trong vùng có bệnh lưu hành. Ở nước ta bệnh lưu hành chủ yếu ở vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng tỉnh Hải Dương, Hưng Yên, Hà Nam, Thái Bình… Trước đây có nơi tỷ lệ nhiễm trên 30% và số người bị phù chân voi tới 40 đến 50 người cho một xã. Tổ chức y tế thế giới đã có kế hoạch thanh toán bệnh này trên phạm vi toàn thế giới từ nay đến năm 2020. Việt Nam cũng là một nước cần phải tiến hành thanh toán bệnh giun chỉ. Khi muỗi hút máu người có ấu trùng giun chỉ, ấu trùng vào dạ dày muỗi, xuyên qua thành dạ dày, sau 15 giờ sẽ tới ngực muỗi và phát triển ở đó, qua 2 lần lột vỏ, trở thành ấu trùng giai đoạn L3 có khả năng gây nhiễm và lên vòi muỗi. Nếu gặp điều kiện thời tiết thích hợp, thời gian ấu trùng phát triển trong cơ thể muỗi cho đến giai đoạn gây nhiễm cần 10 đến 14 ngày. Khi muỗi có ấu trung giun chỉ hút máu người, ấu trùng L3 sẽ vào máu ngoại vi, đến hệ thống bạch huyết và phát triển thành giun chỉ trưởng thành. Giun chỉ trưởng thành có thể sống hệ bạch huyết của người được 10 năm, cá biệt có trường hợp sống tới 40 năm. Ấu trùng tồn tại trong máu được 1 năm. Tùy từng vùng và tùy từng loại giun chỉ, muỗi trung gian truyền bệnh có thể khác nhau: Tùy từng vùng và tùy từng loại giun chỉ, muỗi trung gian truyền bệnh có thể khác nhau: Ở nước ta muỗi chính truyền giun chỉ W.bancrofti là Culex quinquefasciatus. Muỗi này phổ biến ở thành thị, thị trấn vùng trung du. Muỗi cái đẻ trứng ở các vũng nước bẩn có nhiều chất hữu cơ và các cống rãnh quanh nhà. Muỗi ưu hút máu người và chủ yếu hoạt động về ban đêm. Mật độ cao vào các tháng 2, tháng 3, tháng 4 trong năm. Muỗi chính truyền giun chỉ B.malayi là Mansonia. Trong những năm trước đây ở những vùng nhiễm giun chỉ nặng, tỷ lệ muỗi nhiễm tự nhiên giun chỉ khá cao từ 10% đến 13,5%. Muỗi Mansonia đẻ trứng dưới lá bèo, bọ gậy cắm ống thở vào rẽ bèo, do đó muỗi thường phổ biến ở vùng đồng bằng có nhiều ao bèo. Một số đặc điểm của muỗi: Hoạt động chủ yếu về ban đêm từ 18 giờ đến 24 giờ. Thích hút máu người và sau hút máu không bay xa. Ở trong nhà muỗi ưa nơi ẩm, tối và thường đậu ở những nơi thấp. Do đó thường hay gặp ở các nàh chật chội, thấp, tối. Giun chỉ bạch huyết gây bệnh qua các giai đoạn: Giai đoạn không có triệu chứng: biểu hiện sự có mặt của ấu trùng trong máu ngoại vi, nhưng không có dấu hiệu lâm sàng nào. Bệnh gần như ít ảnh hưởng tới cơ thể trong trường hợp chỉ có một vài giun trưởng thành cư trú. Do vậy, cơ thể chúng ta vẫn cảm thấy khỏe mạnh bình thường. Một số người có thể duy trì giai đoạn này trong nhiều năm, thậm chí suốt đời.
Giai đoạn cấp tính: Trước khi xuất hiện dấu hiệu bệnh, thường có giai đoạn ủ bệnh về mặt lâm sàng. Với thời gian ngắn nhất là 4 tuần, trung bình từ 8 đến 16 tháng, nhưng cũng có khi kéo dài. Các triệu chứng thường gặp trong giai đoạn này là ngứa, đôi khi phù đỏ, đau chi dưới và sốt. Điều này có thể dẫn tới làm chết giun chỉ trưởng thành ở hệ bạch huyết. Sau khoảng 1 tuần các dấu hiệu sưng đỏ sẽ biến mất. Nhưng bệnh có thể có hậu quả nghiêm trọng hơn nếu có nhiều giun trưởng thành sống trong cơ thể. Những đợt viêm tái đi tái lại có thể làm chân to ra vĩnh viễn, da trở nên dày, và lúc đó gọi là bệnh phù voi hay bệnh chân đơn.
Giai đoạn mạn tính: Lúc này ngoài chân, các bộ phận khác của cơ thể cũng có thể bị tổng thương. Giun trưởng thành chết có thể làm tắc dòng chảy của bạch huyết ở bìu làm bìu sưng to, da dày lên, cứng và cuối cùng trở thành bệnh bùi voi, hay có thể gây tràn dịch xung quanh tinh hoàn, gọi là bệnh ứ nước màng tinh hoàn. Giun trưởng thành cũng có thể làm vỡ các mạch bạch huyết quanh thận, gây nên đái đục gọi là đái dưỡng chấp. Nước tiểu trở nên trắng đục như sữa và các chất dinh dưỡng sẽ thoát ra ngoài theo nước tiểu, người trở nên gầy yếu, suy dinh dưỡng. Máu cũng có thể ra lẫn với nước tiểu. Sự mất máu càng làm cơ thể suy yếu hơn nữa. Ngoài ra giun chỉ có thể ở phổi gây ho hen và các bệnh về phổi. Phương pháp chuẩn đoán khi chưa có biểu hiện bệnh giun chỉ hiện nay là xét nghiệm máu đầu ngón tay vào ban đêm từ 20 giờ đến 24 giờ, mỗi người lấy 3 giọt máu, nhỏ lên lam kính, sau đó để khô và gửi về phòng xét nghiệm, nhuộm, soi trên kính hiển vi tìm ấu trùng. Còn khi có các biểu hiện bệnh thì dựa vào các dấu hiệu biểu hiện của bệnh đái đục, phù voi… kết hợp với tiền sử sống trong vùng có bệnh giun chỉ bạch huyết và xét nghiệm máu. Ở Việt Nam, đái dưỡng chấp, viêm tinh hoàn hoặc tràn dịch màng tinh hoàn, và phù các bộ phận khác như bìu voi, vú voi… rất ít gặp mà hầu hết phù chi dưới trên 90% các trường hợp phù voi và thường phù từ đầu gối trở xuống có biểu hiện như da dầy, cứng, màu thẫm và trường hợp phù to có thể có các nếp gấp gọi là hằn cổ trâu. Phù có thể gây loét, chảy huyết thanh màu trong. Thường có từng đợt sốt kèm theo chân sưng, phù, và sau mỗi đợt sốt mức độ phù lại tăng thêm.
PTS Nguyễn Duy Toàn-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 54(866)1998